Rewitalizacja to działania na rzecz trwałego wyprowadzenia „obszarów kryzysowych” z „sytuacji kryzysowej”. „Sytuację kryzysową” należy tu rozumieć przede wszystkim jako współwystępowanie różnych problemów społecznych, przy równoczesnym występowaniu problemów związanych ze zdegradowaną przestrzenią lub niekorzystnym stanem środowiska, ewentualnie niskim stanem rozwoju gospodarczego, czy niedorozwojem infrastruktury technicznej.
Z kolei „obszar kryzysowy” to obszar (miejscowość, część miejscowości), gdzie występuje trwałe nagromadzenie problemów społecznych. Najczęściej problemy te diagnozuje się poprzez porównanie do wartości średnich dla danej gminy – w miejscowościach wymagających rewitalizacji, w zakresie wielu cech społecznych wskaźniki przyjmują wartości znacznie poniżej wartości przeciętnych i mają tendencję do trwałości – czyli utrzymywania się przez długi okres.
Problemy społeczne najczęściej spotykane na obszarach wiejskich, wiążą się z niską jakością życia, będącą pochodną trudnej sytuacji materialnej oraz niskiego poziomu rozwoju społecznego. Trudna sytuacja materialna wynika często z wysokiego bezrobocia i skutkuje uzależnieniem od systemu pomocy społecznej. Niski poziom rozwoju społecznego jest pochodną niskiego wykształcenia, braku aktywności, niechęci w angażowaniu się w sprawy rozwoju swojej miejscowości, ale także niechęci do podnoszenia swoich kwalifikacji i wykształcenia. Niekiedy niski poziom rozwoju jest skutkiem trudnego dostępu do usług lub ich niskiej jakości. Stosunkowo nowym rodzajem problemów społecznych są rosnące: udział i liczba ludności starszej w miejscowościach – w sytuacji braku infrastruktury oraz oferty zagospodarowania czasu wolnego ludności starszej i niedorozwoju usług opiekuńczych adresowanych do tej grupy. Bardzo często problemy społeczne są kumulują – także dlatego, że bywają współzależne – i pogorszenie sytuacji w jednej z dziedzin wpływa także niekorzystnie na pozostałe.
Rewitalizacja jest więc kierowana do obszarów, gdzie oprócz trwale występujących problemów społecznych ma miejsce niekorzystna sytuacja także w innych dziedzinach codziennego życia mieszkańców. W zależności od rodzaju występujących w danym terenie problemów, celem rewitalizacji może być poprawa ogólnego poziomu rozwoju społecznego, likwidacja wykluczeń, poprawa sytuacji materialnej ludności albo poprawa jakości i dostępności usług.
W tym miejscu należy też określić czym nie jest rewitalizacja. Pojęcie to jest często błędnie stosowane w odniesieniu do różnych działań o charakterze naprawczym, remontowym, modernizacyjnym – ale w odniesieniu do budynków, infrastruktury, placów, itp. Spotkać można sformułowania „rewitalizacja parku” albo „rewitalizacja dworca kolejowego”, „rewitalizacja linii kolejowej”. Rzeczywiste działania rewitalizacyjne muszą mieć zawsze wpływ na efekty społeczne (czyli działania podporządkowane realizacji celów w dziedzinie jakości życia), ukierunkowanie na trwałą poprawę stanu (a więc trwałą zmianę dotychczasowej sytuacji kryzysowej), a rewitalizację prowadzi się zawsze w odniesieniu do społeczności zamieszkującej pewien dający się wydzielić obszar (odróżniający się od obszarów sąsiednich) – nie są to nigdy działania mające na celu odnowę tylko pojedynczych obiektów.